Sub tiu titolo sekvas priskribo de la kialoj kaj celoj de la nova gazeto, "kiu havos la celon labori por la propagando de tiu ĉi lingvo [= Esperanto] kaj por la vastigado ĝin [tiel! legu "ĝia vastigado"] en la mondo". La eldon-programo estas skribita en tri paralelaj tekstoj en la germana, franca kaj Esperanto de "La Redakcio". Nu, probable almenaŭ la esperanta teksto estas de Zamenhof mem: "La ĉefan kondukadon de nia gazeto prenis sur sin la aŭtoro de la lingvo mem (Dr. L. Zamenhof) ...".

Ja ekzistas la germana vorto Prospekt, sed la uzo en tiu kunteksto estas arkaa. Oni eble skribus "Nia programo", "Niaj celoj", "Pri tiu gazeto", "Kion ni volas" aŭ io simila. La plej ofta uzo de Prospekt niatempe estas en la senco, kiel difinas ĝin PIV 2002: reklam-broŝuro, varb-foliaro, inform-kajereto, var-elmontro kun prezo-listo, produkt-pamfleto aŭ ~informilo.

La nov-latina vorto el la 17-a jarcento laŭvorte signifas "rigardo antaŭen". Post iom longa serĉo en modernaj konsult-verkoj de la germana, kiuj ne havas la vorton en nia ĉi-tiea kunteksto, mi fine trovis ĝin en iu "Manlibro de la drogista praktiko", aperinta iam post 1885 (3-a eld. de 1893). Kaj tie ni trovas sur p. 824:

Prospekt = Ankündigung, Bericht, Mittheilung.

anonco, raporto, sciigo do. Ŝajne do kutima vorto por "eldon-plano" en 1889.

De kie la esperanta prospekto? El la Rusa-Internacia de la komenco de 1889 (RE, p. 160):

проспектъ prospekt.

Sed, kiel plej multaj (ŝajne) internaciaj vortoj, facile formeblaj laŭ la 15-a regulo, ĝi suferis la sorton de sultano: Ĝi ne estis transprenita en la Mezan Vortaron Esperanto-Germanan (MV 1889) kaj pro tio mankas en la Universala Vortaro (UV 1893). La 1-a Oficiala Aldono (OA 1909) tamen "riparis" tiun mankon, kiel ĝi faris pri multaj forlasitaj (formaj) internaciismoj kaj klarigas en la stilo de UV:

prospekt - prospectus - prospectus - Prospekt - prospekt - проспектъ (объявленіе)

Jam antaŭe Beaufront registris ĝin en sia Esperanto-Franca de 1901: prospekt, prospectus. Sed kion ĝi precize signifas? Nia ĉefa interpreta helpo estas la aldono al la rusa traduko, nome объявленіе (nuna ortografio объявление), kiu signifas sciigo, anonco.

Kabe, kiu partoprenis en la preparo de la 1-a OA, difinas ĝin en sia vortaro de 1909 tiel:

"Presaĵo, anoncanta la programon kaj planon de nova gazeto, verko, entrepreno. Komparu: Anonco, avizo, reklamo."

Ha, tio estas precize la signifo de la unua vorto en la unua paĝo de la unua kajero de "La Esperantisto". Ankaŭ Boirac en sia inventario de 1909 tiel havas ĝin, tamen jam nur dualoke:

"reklama cirkulero, programo - prospectus"

Sed tiel ne restis. Plena Vortaro (PV) de 1930 notas, kaj nia nuna Reta Vortaro ĝis tiu horo senŝanĝe ripetas:

"Presita reklamo anoncanta aperon de verko, malfermon de establejo kaj disdonata por altiri klientojn."

Vera progreso kompare al Kabe tio ne estas. Forfalis la referencoj al anonco, avizo kaj reklamo, anstataŭ pri entrepreno ĝi nun - hm-hm! - parolas pri establejo. Sed ĉefe nun temas (i.a.) pri apero de verko, ne plu pri programo kaj plano de nova gazeto. PV ne plu klarigas la uverturan vorton de la esperanta gazetaro!

PIV 1970 kaj senŝanĝe PIV 2002 ne plibonigis la aferon:

"Presita reklamo anoncanta aperon de verko, malfermon de establo, ekvendon de varo ktp. kaj disdonata por altiri klientojn."

Nu bone, establo anstataŭ establejo plus ekvendo de varo, sed baze la samo, la eldona programo mankas, same kiel la referencoj. Nia diligenta interpretisto de PV 1930, Butler, Esperanto-Angla 1967 almenaŭ ilin (parte) remetis:

"prospectus, descriptive circular. Cp. anonc, reklam, perspektiv."

Kaj en la modernaj vortaroj? Mi devis iom longe serĉi, ĉar nek en la Grandaj Germanaj de Krause (1999, 2007), nek en la Hispana de De Diego nek en la Ĉeĥa de Hron (2006) nek en kelkaj aliaj. Sed ja en la elektronika versio de la Itala-Esperanta de Minnaja:

"(foglietto pubblicitario, programma) prospètto"

do la kutima kaj ĉie trovebla varb- aŭ reklam-folio, sed ankaŭ la programo. Ankaŭ la portugala de Túlio Flores alludas ĝin, tamen ne same klare:

"(reclame que dá o plano, a descrição de uma obra, de um estabelecimento, de uma empresa, de um negócio etc.) prospecto.

Ĉu fine ĉio? Nu, ne tute. Prospekto ankaŭ estas internaciismo en diversaj fakoj, precipe pri orgenoj kaj teatraj scenejoj.

Nia Orgena Vortaro de 1989 klarigas al ni (n-ro 5000), ke iu formo de prospekt estas uzata por la ekstera fasado de orgeno en diversaj lingvoj, inter ili en la germana, dana, sveda, norvega kaj itala, dum la latinidaj lingvoj kaj la angla parolas pri (orgen-) fasado, i.a. la franca, hispana, kataluna. Kiel kroma termino ĝi ankaŭ ekzistas en la germana, nordaj kaj itala lingvoj. Prave do la Orgena Vortaro proponas "fasado" kaj tion transprenis beleta artikolo en Vikipedio, kiu proponas kiel kromformon "prospekto".

En teatra fak-lingvo prospekto estas kurteno ĉe la malantaŭa rando de la scenejo. Kutime ĝi montras pentraĵon por indiki, kiuloke sceno okazas. Se ekzemple Haĉjo kaj Grenjo el la fabelo de la fratoj Grimm (traduko de Kabe) ludas en la gepatra domo, la sceneja prospekto montras bildon de kuirejo. Se ili en la posta sceno perdiĝos en la arbaro, oni dum la interscena paŭzeto fortiras la kuirejan prospekton kaj elmetas bild-kurtenon, scenejan prospekton, sur kiu estas pentrita arbaro.

Laŭ ĉio tio, oni do eble povus detaligi la artikolon pri prospekto en PIV jene:

prospekt/o [OA1] 1 (arkaa) Artikolo, priskribanta la programon kaj planon de nova periodaĵo aŭ verk-serio, kutime en ties unua numero: la ~o de la gazeto La Esperantisto. ⇒ redakcia programo, eldon-plano.

2 Presita reklamo anoncanta aperon de verko, malfermon de entrepreno aŭ vendejo, ekvendon de varo ktp. kaj disdonata por altiri klientojn. ⇒ anonco, avizo, reklamo, flugfolio, varbbroŝuro.

3 (pp. orgenoj) = orgena fasado.

4 (pp. teatro) Bildkurteno en la malantaŭo de scenejo, karakterizanta la ejon de teatra sceno: arbara ~o, palaca ~o.

Uf ... Ĉu mi cetere menciis, ke mi serĉis ion tute alian en La Esperantisto? Nu, almenaŭ mi nun finlegis la unuan vorton de la esperanta gazetaro ... prospekto. Verdire, la unua unua vorto ĝi ne estas, nur la unua vorto de la tekst-korpo. Sed vi eble legis ankaŭ la tekstkapon: "Anoncoj estas akceptataj por 20 pfenigoj por la petitlinio". petit- en septembro 1889! Mankas en Reta Vortaro ĝis hodiaŭ, sed vi trovos ĝin en PIV ...