Ŝoko por la monda ekonomio
de Markus Balser
La sekvoj de la tertremoj estas ne nur por la homoj en Japanio katastrofo. Ili povus ekigi ankaŭ novajn ŝokondojn, kiuj trafas la mondan ekonomion. La industrio estas preskaŭ tute haltigita, multaj transportvojoj estas detruitaj.
Kiel falintaj domenoŝtonoj kuŝas zigzage konteneroj en la haveno de Sendai. La cunamo fordrivigis la tunopezajn frajtojn trans la terenon de la plej grava eksporthaveno nordoriente de Japanio. La hororvizia aspekto estas simbola bildo por la granda amplekso de la detruo de l' lando. Pli kaj pli da sciigoj pri detruitaj fabrikoj kaj stratoj aŭ dezertigitaj havenoj, interromoj en elektrejoj atingas la registaron en Japanio. Dimanĉe ĝi estis devigita proklami seriozan averton. "La tertremo havos konsiderindajn sekvojn por la ekonomia aktiveco en multaj branĉoj", diris la registara parolanto,Yukio Edano.
La tertremo kaj la kreskanta timo je atomenergia superkatastrofo estas ne nur por la homoj en la lando ŝoko. Ili ankaŭ povus kaŭzigi ŝokondojn, kiuj trafos la mondan ekonomion. La plej gravan industrion, tiun de la aŭtoproduktado, la cunamo preskaŭ tute blokis. La konzernoj Toyota, Nissan kaj Honda devis haltigi sian tutan industrion. Ĉe Toyota dekdu fabrikoj ne plu laboras. Ankaŭ en la fabrikoj de la giganta teknologia entrepreno Sony la produktado parte estas interrompita.
La plej granda problemo por la ekonomio estas la detruita infrastrukturo de la lando. Transportvojoj en pluraj provincoj estas detruitaj, la energiprovizado en multaj lokoj ne plu funkcias. En la ĉefurbo Tokio kaj en kelkaj pliaj urboj la uzado de elektroenergio estas jam porcie limigita. La prizorgada entrepreno Tokyo Electric Power dimanĉe sciigis, ke de tempo al tempo la liverado de elekroenergio estos tute interrompita. Tiaj agoj komencu ekde lundo. Kiom longe oni tiel agos, la konzerno ne sciigis. La atomenergia elektrofluo, kiu tiom gravas por Japanio, estis duonigita pro neantaŭviditaj damaĝoj fare de la tertremo. Dek unu reaktoroj en kvar atomcentaloj ne plu liveras elektrofluon. Ankaŭ la liverado de gaso ne plu eblis en pluraj urboj almenaŭ dum certa tempo.
Tiel la katastrofo kaŭzigas produktadajn perdojn en grandega amplekso. Ekonomoj vidas jam la unuajn signojn por nova recesio. Pro katatastrofoj la ekonomio de la lando estas decide malfortigata, diras komercbank-ekonomo, Wolfgang Leim. "La tempomomento ne povis esti pli aĉa", klarigas la konsilista firmao Capital Economics. Pro la multekosta rekonstruado la ŝuldomonto de la lando plu kreskos. Kvankam jam la tutmonda financkrizo dure trafis la landon. La ekonomia povumo jam en la jaro 2009 malaltiĝis je kvin procentoj - tiel forte kiel en neniu alia el la sep plej grandaj industrilandoj.
La katastrofo povas havi efikon ankaŭ al la malstabila monda ekonomio. Japanio apartenas ja al la plej gravaj industriaj nacioj kaj kiel unu el la plej gravaj eksportlandoj ĝi estas precipe forte ligita kun la monda ekonomio. Ĝis 2009 Japanio kun siaj 130 milionoj da homoj havis post Usono la duan rangon inter la plej grandaj popoloekonomioj. Nur en la lasta jaro Ĉinio eksuperis sian azian konkuranton. Ankoraŭ nun Japanio disponas pri ok procentoj de la tutaj mondaj enspezoj.
Je la internaciaj financmerkatoj kreskas la nervozeco. Pro la ribeloj en Norda Afriko, pro kreskantaj naftoprezoj kaj ŝuldokrizo en Eŭropo la investoroj jam antaŭ la katatasrofo estis en alarmhumuro. Ili timas nun, ke la sekvoj de la tertremoj lunde ĉe la malfermado de la borso en Tokio kondukos al enorma kursa disfalo kaj ŝarĝos poste ankaŭ la aliajn mondajn borsojn. Ekspertoj atendas, ke la Nikkei-indekso je la semajna komenco sinkos sub la gravan markon de dekmil punktoj. Ĝi jam perdis vendrede 1,7 procentojn kaj estis fermita ĉe 10 254 punktoj, la plej malalta nivelo ekde januaro. Sed je tiu tempo la sekvoj de la tertremoj ankoraŭ ne estis antaŭvideblaj.
Post la plej forta tertremo de la jarcento la notobanko de Japanio volas trankviligi la merkatojn per agado pro bezono. Kiel raportas la japana media agenturo Jiji sen indikoj de fontoj, la banko de Japanio lunde volas disponigi plurajn milardojn de eŭroj al la monmerkato. Ĝi jam anoncis "fari kiel eble plej multan", por ebligi la la stabilecon de la financmerkatoj."
Ĝis dimanĉo ĝi provizis jam dek tri financinstitutojn per entute 55 miliardojn da Yen-oj (483 milionoj da eŭroj ) - kromhelpo, por ke la bankbranĉo estu almenaŭ dum mallonga tempo kapabla preti al la defioj. Laŭ raporto de la centrala banko klientoj jam je la semajnfino staris en vicoj por preni monon de siaj kontoj. La konservativa opozicio, kiu ĝis nun blokis tiel bone kiel eblis ĉiujn eldonojn de la meze maldekstra registaro, aludis, ke ĝi kunportos la ŝtathelpojn por la katatstrofa tereno.
tradukis Cezar el sueddeutsche.de
Sign-in to write a comment.